Đặc điểm của rệp sáp bột hồng trên cây sắn và cách phòng trừ

Rệp sáp bột hồng trên cây sắn thường xuất hiện ở các bộ phận non của cây và phát triển mạnh nếu không được kiểm soát kịp thời. Loài rệp này không chỉ làm giảm sức sinh trưởng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng củ. Theo dõi chi tiết bài viết dưới đây cùng Công ty AQ để hiểu rõ về đặc điểm, triệu chứng gây hại của rệp sáp bột hồng hại cây sắn, từ đó đưa các giải pháp xử lý triệt để và phòng ngừa chúng không phát sinh trên cây.

Tổng quan về rệp sáp bột hồng trên cây sắn

Rệp sáp bột hồng trên cây sắn là loài côn trùng gây hại nguy hiểm, chúng thích nghi tốt ở môi trường có khí hậu nhiệt đới mùa khô. Được gọi là rệp sáp bột hồng bởi cơ thể chúng được bao phủ một lớp bột trắng có ánh màu hồng. Chúng có nguồn gốc từ Nam Mỹ, riêng vườn sắn tốc độ gây hại của loài rệp này rất nghiêm trọng, nếu như không kiểm soát sớm vườn sẵn sẽ bị giảm năng suất củ lên đến 60 – 84%. Lây lan rất nhanh qua hom giống, cuốn theo gió, bám trên các phương tiện vận chuyển, trôi theo nguồn nước.

Đặc điểm và vòng đời của rệp sáp bột hồng trên cây sắn

Rệp sáp bột hồng trên cây sắn có tên khoa học là Phenacoccus manihoti Matile-Ferrero (Pseudococcidae: He-miptera), thường gây hại nặng ở các vùng trồng sẵn ở tỉnh miền Trung, Tây Nguyên. Chúng sinh sản rất nhanh do loài rệp này sinh sản đơn tính, con cái sẽ không cần giao phối nhưng vẫn đẻ trứng và nở thành con trưởng thành.

Vòng đời của rệp sáp bột hồng thường kéo dài từ 27 – 50 ngày hoặc 31 – 45 ngày tùy vào nhiệt độ, mỗi con cái sẽ đẻ từ 300 – 500 trứng trong túi trứng, thời gian đẻ mất 7 – 15 ngày.

▶️ Trứng: Trứng rệp có dạng hình ô-van thuôn dài, khi mới đẻ có màu trong hơi vàng, sau đó chuyển dần sang màu vàng nhạt. Trứng có kích thước nhỏ, thường được rệp cái đẻ thành từng ổ và bao bọc trong các túi trứng phủ lớp sợi sáp mịn màu trắng ở cuối bụng, giúp bảo vệ trứng trước tác động của môi trường.

▶️ Rệp non: Trải qua 3 lần lột xác; khi rệp 1 tuổi có màu vàng nhạt, cơ thể nhỏ và di chuyển rất nhanh để tìm vị trí thích hợp bám hút nhựa cây. Ở các tuổi tiếp theo, kích thước cơ thể tăng dần, lớp sáp trắng bắt đầu hình thành và khả năng di chuyển giảm do rệp tập trung chích hút dinh dưỡng từ cây sắn.

▶️ Rệp trưởng thành: Dáng hình o-van, màu hồng nhưng được bao phủ bởi lớp sáp bột màu trắng hồng. Xung quanh mép thân và phần cuối bụng có các tua sáp ngắn, chân phát triển giúp bám chắc trên cây. Đây là giai đoạn gây hại mạnh nhất khi tập trung chích hút nhựa ở ngọn, thân và cuống lá, đồng thời sinh sản nhanh, làm mật độ rệp gia tăng nếu không được kiểm soát kịp thời.

Điều kiện sinh ra rệp sáp bột hồng trên cây sắn

Điều kiện sinh ra rệp sáp bột hồng ở nhiệt độ là 28°C, phát triển mạnh vào các tháng mùa khô và lượng mưa thấp khoảng <30mm, không khí khô, nóng kéo dài.

Chúng còn có thể lây lan nhờ kiến, sống cộng sinh với kiến giúp bảo vệ chúng khỏi thiên địch, lan truyền nhanh chóng để nhận mật ngọt tiết ra từ rệp.

Môi trường khô hạn làm cây stress dẫn đến mật độ tăng cao, mưa và độ ẩm lại giúp giảm mật độ rệp xuống.

Rệp sáp có lớp sáp bảo vệ nên chịu được khô hạn và thuốc phun tiếp xúc.

Lây lan chủ yếu qua giống, nước mưa, gió, người, động vật, phương tiện vận chuyển, dụng cụ. Có thể chuyển sang chồi non của một cây ký chủ khác khi sẵn đã hết vụ.

Dấu hiệu nhận biết khi rệp sáp bột hồng trên cây sắn tấn công

Các triệu chứng thường gặp khi có sự tấn công của rệp sáp bột hồng trên cây sắn như sau:

➡️ Ở giai đoạn đầu, phần ngọn cây bị chùn lại, lá biến dạng, xoăn co, phần cuống lá ngắn lại.

➡️ Khi đã nhiễm nặng, lá bị héo rụng hàng loạt, vàng úa. Cây dường như đã ngừng sinh trưởng, lùn và thân cong queo.

➡️ Chúng tiết ra dịch mật trên lá gây nấm mốc đen bao phủ trên lá, khiến quá trình quang hợp bị giảm sút.

➡️ Hom giống kém chất lượng, tạo củ kém, củ nhỏ hoặc có thể không tạo củ.

Tác hại mà rệp sáp bột hồng trên cây sắn gây ra

Những ảnh hưởng nghiêm trọng mà rệp sáp bột hồng trên cây sắn để lại như sau:

• Khiến cây bị mất dần dinh dưỡng, sinh trưởng chậm, còi cọc, phát triển không đồng đều do bị hút chích nhựa.
• Đỉnh sinh trưởng bị rệp tấn công chủ yếu nên khiến phần ngọn bị chùn lại, lá non xoăn, biến dạng và dần chuyển vàng, làm giảm khả năng phát triển của cây.
• Lá bị xoăn, vàng và rụng sớm khiến diện tích quang hợp giảm, cây không tạo đủ dinh dưỡng để nuôi thân và củ.
• Mật độ rệp cao, cây bị suy yếu nghiêm trọng, toàn củ nhỏ, ít bột hoặc vài bụi có thể không có củ ảnh hưởng đến năng suất rất lớn nếu không được xử lý kịp thời.
• Khả năng lây lan nhanh, phát tán dễ dàng qua quá trình vận chuyển, dụng cụ trồng, nguồn nước, gió, kiến, hom giống,… khiến dịch hại ngày càng tăng cao và khó kiểm soát.

Biện pháp phòng trừ rệp sáp bột hồng trên cây sắn

Để kiểm soát mật độ rệp sáp bột hồng trên cây sắn, ngăn chặn để chúng không phát sinh thêm bà con cần áp dụng các biện pháp phòng trừ như sau:

✅ Trước khi trồng bà con cần đảm bảo lựa chọn hom giống khỏe mạnh, hoàn toàn không nhiễm bất kỳ loại bệnh nào. Trước khi đem đi trồng, bà con có thể đem hom giống đi ngâm vào dung dịch chuyên trừ sâu, côn trùng trong vòng 10 – 15 phút.

✅ Sau mỗi vụ thu hoạch cần tiến hành vệ sinh đồng ruộng, thu gom cỏ dại, tàn dư thực vật có trong vườn để tránh chúng di chuyển sang các nơi ký sinh khác sinh sản và duy trì nòi giống cho mùa vụ sau. Trước mỗi đợt trồng sắn tiếp theo, bà con nhớ chú ý cày bừa đất thật kỹ, rắc vôi khử khuẩn và phơi ải khoảng một thời gian để hoàn toàn loại bỏ ấu trùng, trứng có trong đất.

✅ Trồng với mật độ vừa phải, không quá dày khoảng từ 10.000 – 12.000 cây/ha, luôn giữ ruộng thông thoáng, sạch sẽ.

✅ Cung cấp phân bón cân đối, nên bón các loại phân hữu cơ, mỗi giai đoạn sinh trưởng cần bón đúng loại để cây phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng.

✅ Chú ý, không nên trồng sắn liên tục trên một mảnh đất, cần luân canh với những loại cây khác như: Lúa, đậu, ngô,.. để giảm khả năng phát sinh dịch hại.

✅ Khi phát hiện thấy ổ rệp sáp trên ngọn non của cây, ngay lập tức cần ngắt bỏ và tiêu hủy nhằm hạn chế bệnh dịch lây lan diện rộng.

✅ Thường xuyên kiểm tra vườn, đặc biệt vùng dưới mặt lá, ngọn non, về thời tiết nên chú ý hơn khi vào mùa khô, nắng nóng kéo dài, lượng mưa thấp.

✅ Thả thiên địch của rệp sáp bột hồng vào vườn sắn đó là ong ký sinh Anagyrus lopezi. Khi chúng ký sinh vào rệp sẽ làm chúng chết hàng loạt, bảo vệ an toàn cho cây và môi trường vì giảm đi lượng thuốc hóa học phun vào.

Thuốc hóa học giúp điều trị dứt điểm rệp sáp bột hồng trên cây sắn

Bà con chỉ nên áp dụng phương pháp này khi mật độ rệp sáp bột hồng trên cây sắn tăng cao. Khi phun thuốc hóa học vào sẽ nhanh chóng tiêu diệt, chỉ trong thời gian ngắn ổ rệp trên cây sẽ chết rã, ngăn chặn lây lan.

Mang ưu điểm vượt trội, nhưng thuốc hóa học cũng đem đến những nhược điểm ảnh hưởng không chỉ đến cây trồng mà còn cả sức khỏe người dùng và mọi người xung quanh.

🚨 Cảnh báo: Bởi thuốc hóa học nếu bị lạm dụng quá mức sẽ gây ra nhiều chất tồn động trong đất, nước, cây trồng, bà con tiếp xúc nhiều có thể phát sinh nhiều bệnh nguy hiểm.

Vậy nên để giảm tình trạng này xảy ra, bà con cần giảm phun thuốc hóa học thay vào đó là tuân thủ các cách phòng trừ, chăm sóc an toàn ngay từ đầu vụ kết hợp phun các loại thuốc an toàn từ thiên nhiên, chế phẩm sinh học để gia tăng hiệu quả phòng trừ.

Phòng trừ rệp sáp bột hồng trên cây sắn bằng thuốc sinh học Mebe Pa

Không chỉ áp dụng các biện pháp canh tác, phòng trừ thủ công vừa đề cập trên, bà con còn cần phun thêm thuốc để tiêu diệt hiệu quả rệp sáp bột hồng trên cây sắn. Để tiêu diệt bền vững, an toàn với người sử dụng và môi trường bà con nên tham khảo dùng thuốc phun sinh học Mebe Pa. Thuốc chứa các thành phần sinh học giúp diệt trừ côn trùng ngay từ giai đoạn trứng, con non đến con trưởng thành.

Thành phần thuốc trị rệp sáp bột hồng hại sắn sắn​ Mebe Pa

✅ Metarhizium sp: 1×10^6 CFU/g

✅ Beauveria sp: 1×10^5 CFU/g

✅ Paecilomyces spp: 1×10^5 CFU/g

✅ Có các loại nấm Paecilomyces sp, nấm Verticillium sp,… để diệt trừ tận gốc ổ dịch hại mà không gây ảnh hưởng đến sức khỏe cây.

Công dụng thuốc trị cây sắn bị rệp sáp bột hồng Mebe Pa

✅ Mebe Pa giúp kiểm soát hiệu quả rệp sáp, rầy, nhện đỏ và nhiều loài côn trùng chích hút khác, đồng thời còn có khả năng bảo vệ cây trồng trong thời gian dài.

✅ Sản phẩm tác động lên nhiều giai đoạn phát triển của dịch hại, từ trứng, ấu trùng đến con trưởng thành, kể cả các quần thể đã có dấu hiệu giảm mẫn cảm với thuốc.

✅ Các chủng vi nấm có lợi sẽ xâm nhập vào cơ thể côn trùng, phát triển và tạo bào tử trên bề mặt cơ thể. Nhờ đó, côn trùng ngừng chích hút, chết dần và bào tử tiếp tục lây nhiễm sang những cá thể khác trong quần thể.

✅ Với cơ chế sinh học, thuốc không chỉ giúp kiểm soát dịch hại bền vững mà còn góp phần bảo vệ môi trường, đảm bảo an toàn cho cây trồng và chất lượng củ sau thu hoạch.

✅ Sự kết hợp giữa các hoạt chất sinh học và virus NPV giúp xử lý nhanh nhiều nhóm sâu hại, hỗ trợ giảm mật số côn trùng và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trên cây trồng.

Cách dùng thuốc trị rệp sáp bột hồng trên cây sắn

✅ Phun trị rệp sáp bột hồng trên cây sắn: Dùng 20g thuốc hòa vào 20 lít nước sạch, phun kỹ toàn bộ cây, đặc biệt vùng ngọn non, lá non, mặt dưới lá, phun định kỳ từ 5 – 10 ngày/lần.

✅ Phun phòng rệp sáp bột hồng trên cây sắn: Dùng 10g hòa vào 20 lít nước sạch, phun đều lên cây, định kỳ từ 15 – 30 ngày/lần (mỗi vụ từ 3 – 5 lần).

Đánh giá của bà con về thuốc trị rệp sáp bột hồng trên cây sắn Mebe Pa

Nhiều bà con sau khi dùng thuốc Mebe Pa để điều trị rệp sáp bột hồng ở vườn sắn tại nhà cho thấy: Mật độ rệp dần được tiêu diệt, tuy không diệt trừ ngay lập tức, nhưng những con rầy sau vài ngày có hiện tượng chết cứng và ngưng sinh sản.

Ở bài viết trên, Sinh học AQ đã trình bày chi tiết về rệp sáp bột hồng trên cây sắn giúp bà con nhận biết rõ ngay từ giai đoạn trứng, rệp non đến rệp trưởng thành ra sao; các triệu chứng đặc trưng và tác hại nghiêm trọng mà chúng gây ra. Từ đó đưa ra các biện pháp phòng trừ phù hợp, giúp kiểm soát mật độ rệp trong vườn từ sớm, tránh để gây thiệt hại đến năng suất mùa vụ.