Hướng dẫn trồng cúc mâm xôi, cây xanh khỏe, hoa nở dày đều

Trồng cúc mâm xôi đúng kỹ thuật là yếu tố quyết định để cây phát triển khỏe, tán tròn đều và nở hoa đồng loạt đúng dịp Tết. Tuy không quá khó, nhưng nếu trồng và chăm sóc sai cách, cúc mâm xôi rất dễ bị lệch mâm, hoa thưa hoặc nở không đúng thời điểm. Bài viết dưới đây, AQ Sinh học sẽ hướng dẫn chi tiết cách trồng và chăm sóc cúc mâm xôi đạt hiệu quả cao, hoa đẹp và bền màu.

Tìm hiểu về cách trồng cúc mâm xôi tại nhà

Trồng cúc mâm xôi là nghề truyền thống gắn liền với mùa Tết ở nhiều vùng trồng hoa nổi tiếng. Không chỉ là loại hoa chưng Tết quen thuộc, cúc mâm xôi còn được xem là thước đo tay nghề của người trồng hoa bởi quá trình chăm sóc đòi hỏi kỹ thuật cao, tỉ mỉ và đúng thời điểm. Dù khó trồng, nhưng nếu thành công, cúc mâm xôi mang lại giá trị kinh tế cao và ý nghĩa tinh thần rất lớn trong dịp xuân về.

Cúc mâm xôi là giống hoa gì?

Cúc mâm xôi là giống cúc chùm, nếu được chăm sóc và tạo dáng đúng kỹ thuật sẽ cho tán tỏa tròn đều, dày khít tạo cảm giác bồng bềnh, như mâm xôi đầy đặn. Hoa có màu vàng rực rỡ, kích thước nhỏ nhưng nở dày, tượng trưng cho sự sung túc và mang đến may mắn cho gia chủ. Cây thường được trồng trong chậu, phát triển mạnh vào giai đoạn cuối năm và nở hoa đồng loạt đúng dịp Tết Nguyên đán.

Đặc điểm hình thái của cúc mâm xôi

▶️ Thân cây: Thuộc nhóm cây thân thảo, sinh trưởng dạng bụi. Từ phần gốc, cây phân nhiều nhánh nhỏ, mọc dày và tỏa đều xung quanh. Tùy giống và điều kiện chăm sóc, chiều cao cây thường dao động khoảng 30 – 80 cm.

▶️ Lá: Lá cúc mâm xôi có màu xanh đậm, kích thước nhỏ, bề mặt hơi nhám. Phiến lá thường có dạng bầu dục, một số lá có mép hơi lượn sóng hoặc răng cưa nhẹ, tạo cảm giác khỏe và cứng cáp.

▶️ Hoa: Kích thước nhỏ, đường kính chỉ khoảng 1 – 2cm, mọc đơn lẻ nhưng nở dày nên kết thành từng chùm dày đặc, xếp khít nhau, tạo nên tổng thể hoa tròn đầy, giống hình quả mâm xôi đặc trưng.

▶️ Dáng cây: Cây được tạo hình và chăm sóc để phát triển theo dạng khối cầu tròn, cân đối. Khi bước vào giai đoạn nở rộ, hoa phủ kín toàn bộ tán cây, gần như che lấp cả lá, tạo nên hình ảnh mâm xôi vàng nổi bật và bắt mắt.

▶️ Mùi hương: Hoa cúc mâm xôi tỏa hương nhẹ nhàng, thoang thoảng, không quá nồng. Đây là mùi hương đặc trưng của họ Cúc, mang lại cảm giác dễ chịu, thư thái, rất phù hợp để chưng trong không gian ngày Tết.

Ý nghĩa của cúc mâm xôi và giá trị kinh tế

✅ Cúc mâm xôi không chỉ là loài hoa chưng Tết quen thuộc mà còn mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp về phong thủy và đời sống tinh thần.

✅ Với dáng cây tròn đầy, hoa nở dày và khít, cúc mâm xôi tượng trưng cho sự sung túc, viên mãn và đủ đầy trong năm mới. Màu vàng rực rỡ của hoa gắn liền với tài lộc, phú quý, mang lại may mắn và nguồn năng lượng tích cực cho gia chủ.

✅ Hoa nở đồng loạt, tụ lại thành một khối tròn còn thể hiện sự sum vầy, hòa thuận và gắn kết của các thành viên trong gia đình, rất phù hợp với không khí đoàn viên ngày Tết.

✅ Không chỉ có giá trị tinh thần, cúc mâm xôi còn đem lại giá trị kinh tế cao cho người trồng hoa. Vì là loại hoa Tết truyền thống, nhu cầu tiêu thụ ổn định hằng năm và ít bị thay thế bởi những dòng hoa mới. Chưa kể chậu cúc mâm xôi có dáng tròn đẹp, hút mắt, hoa nở đều nên được nhiều người yêu thích, vào ngày Tết bán rất được giá, mang lại lợi nhuận hấp dẫn.

Yếu tố sinh trưởng của cúc mâm xôi

▶️ Khí hậu: Cúc mâm xôi sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu mát mẻ, ôn hòa. Cây thích hợp trồng ở những vùng có khí hậu ổn định, ít biến động mạnh giữa ngày và đêm. Thời tiết quá nóng, mưa kéo dài hoặc lạnh đột ngột đều có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, làm cây phát triển kém và khó ra hoa đúng thời điểm.

▶️ Ánh sáng: Là cây ưa ánh sáng, cần được trồng ở nơi có ánh nắng đầy đủ để sinh trưởng và phân hóa mầm hoa tốt. Tuy nhiên, cây không chịu được nắng gắt kéo dài, đặc biệt vào buổi trưa. Trong điều kiện nắng quá mạnh, cần có biện pháp che lưới để tránh cháy lá và làm chậm quá trình phát triển của cây.

▶️ Độ ẩm và nhiệt độ: Cây phát triển tốt trong môi trường có độ ẩm vừa phải, không quá khô cũng không quá ẩm. Nhiệt độ thích hợp cho cúc mâm xôi thường dao động trong khoảng 18 – 28°C, đây là ngưỡng giúp cây sinh trưởng ổn định và cho hoa đẹp.

▶️ Đất trồng: Đất trồng cúc mâm xôi cần tơi xốp, giàu mùn, có khả năng thoát nước tốt. Đất quá chặt, dễ úng nước sẽ làm rễ kém phát triển, tăng nguy cơ thối rễ. Độ pH đất thích hợp ở mức khoảng 6,0 – 6,5, giúp cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn.

▶️ Nhu cầu về nước tưới: Cần được cung cấp nước thường xuyên để duy trì độ ẩm cho đất, nhất là trong giai đoạn cây sinh trưởng mạnh. Tuy nhiên, cây rất nhạy cảm với tình trạng úng nước, vì vậy cần tưới vừa đủ, đảm bảo đất luôn ẩm nhưng không đọng nước. Vào mùa mưa, cần chú ý thoát nước tốt để tránh gây hại cho bộ rễ.

Thời điểm tiến hành kỹ thuật trồng cúc mâm xôi Tết

Nhiều người mới trồng hoặc quan tâm đến loại hoa này thường có thắc mắc trồng cúc mâm xôi vào tháng mấy? Cúc mâm xôi trồng mấy tháng mới đem bán? Loại hoa này có thể trồng quanh năm nhờ khả năng thích nghi tốt với nhiều điều kiện khí hậu. Nhưng muốn hoa nở đúng dịp Tết Nguyên đán, thời điểm trồng thích hợp nhất là vào tháng 6 – 7 âm lịch (tương đương tháng 8 – 9 dương lịch). Giai đoạn này thời tiết mát, ánh sáng ổn định, giúp cây sinh trưởng tốt và dễ xử lý ra hoa đúng thời điểm.

Với từng loại giống, cần lựa chọn thời gian trồng cúc mâm xôi phù hợp như sau:

▶️ Cúc mâm xôi 5 cơi có thời gian trồng dài và tán cây lớn hơn so với loại 4 cơi. Thời gian từ khi trồng đến khi ra hoa khoảng 120 – 125 ngày. Ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, bà con thường xuống giống, ra giỏ từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 6 âm lịch. Cây được ngắt đọt 5 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 20 ngày; cơi đọt cuối phải cách thời điểm ra hoa ít nhất 90 ngày.

▶️ Cúc mâm xôi 4 cơi có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, tán nhỏ và ít công chăm sóc. Thời gian từ trồng đến ra hoa khoảng 110 – 115 ngày. Loại này thường được trồng muộn hơn cúc mâm xôi 5 cơi, từ giữa tháng 6 đến đầu tháng 7 âm lịch.

Chuẩn bị trước khi tiến hành trồng cúc mâm xôi bằng hạt

Trước khi tiến hành cách trồng cúc mâm xôi trong chậu, việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ ban đầu ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ nảy mầm, sức sinh trưởng của cây sau này. cần chuẩn bị kỹ cây giống, đất trồng và dụng cụ gieo để đảm bảo hạt nảy mầm tốt và cây con sinh trưởng khỏe ngay từ đầu.

Chọn giống trồng hoa cúc mâm xôi

✅ Tùy vào sở thích mà nhà vườn có thể tự lựa chọn loại giống cúc mâm xôi mà mình yêu thích và phù hợp với thị hiếu thị trường. Các loại cúc mâm xôi thường thấy như: Cúc mâm xôi truyền thống (cúc mâm xôi vàng – Sa Đéc) hoặc các loại cúc mâm xôi nhiều màu như cam, đỏ, tím, trắng. Khi chọn giống, cần ưu tiên những cây có sinh trưởng khỏe, không nhiễm sâu bệnh, hạt giống có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

✅ Nên chọn những cây giống được nhân bằng phương pháp nuôi cấy mô hoặc giâm cành, cây đạt chiều cao khoảng 4 – 6 cm, có từ 6 – 8 lá thật. Cây giống khỏe mạnh, bộ rễ phát triển đồng đều, màu xanh tươi, rễ to và không mang mầm bệnh hay sâu hại.

✅ Trước khi đem trồng, cần cho cây thích nghi dần với điều kiện ánh nắng bên ngoài trong khoảng 3 – 5 ngày để hạn chế sốc cây và giúp cây sinh trưởng ổn định sau khi xuống giống.

Xử lý đất để thực hiện cách trồng bông cúc mâm xôi

✅ Việc chuẩn bị đất trồng cũng quan trọng không kém cho sự phát triển của cúc mâm xôi về sau. Trước tiên, cần tiến hành xới cho đất tơi xốp, sau đó rải vôi hoặc tưới dung dịch gồm Bio Soil + Padave Cha để xử lý nấm bệnh, tuyến trùng và mầm hại trong đất.

✅ Tiếp theo, để đất phơi ải tự nhiên từ 3 – 5 ngày nhằm giúp môi trường đất thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật có lợi phát triển. Cuối cùng, bón lót một lớp phân hữu cơ để cải thiện độ phì nhiêu, bổ sung dinh dưỡng và giúp đất trồng giàu mùn hơn trước khi trồng cây.

✅ Nếu trồng trong chậu bà con có thể mua giá thể ở các cửa hàng cây giống hoặc tự trộn gồm đất thịt, tro trấu, xơ dừa, phân chuồng đã ủ hoai mục.

Hướng dẫn trồng cúc mâm xôi đúng kỹ thuật

Sau các bước chuẩn bị trên, bà con đã có thể tiến hành trồng cúc mâm xôi để kịp trưng Tết. Muốn cúc mâm xôi sinh trưởng khỏe, tạo tán tròn đẹp và nở hoa đúng dịp Tết, người trồng cần thực hiện đúng các bước kỹ thuật ngay từ đầu.

✅ Đầu tiên cần xác định khoảng cách trồng ở ngưỡng 50 – 60cm, mật độ 1ha khoảng 34000 cây. Muốn tiết kiệm không gian nên trồng xen kẽ, cần đảm bảo vườn thông thoáng, ánh sáng đầy đủ.

✅ Mỗi chậu cây sẽ trồng từ 1 – 3 cây giống, sau đó dùng dụng cụ hoặc tay không để tạo lỗ rồi mới đặt cây giống xuống.

✅ Đưa cây giống vào chậu hoặc luống trồng, sắp xếp bộ rễ ngay ngắn và cố định cây. Tiếp theo, lấp đất nhẹ nhàng quanh gốc, nén vừa phải rồi tưới nước ngay để giữ ẩm, giúp cây cúc mâm xôi nhanh chóng bén rễ và ổn định sau khi trồng.

Cách chăm sóc khi đã trồng cúc mâm xôi xong

Quá trình trồng cúc mâm xôi đã được tiến hành xong, cây bắt đầu bén rễ và ổn định, chăm sóc là các bước tiếp theo mà nhà vườn phải thực hiện nhằm nuôi dưỡng cây phát triển khỏe mạnh, cây xòe tán đẹp, ra hoa đúng dịp Tết. Chi tiết các cách chăm sóc sẽ được trình bày cụ thể dưới các phần sau.

Tưới nước đúng cách

✅ Cần tưới nước đều đặn để duy trì độ ẩm cho đất, nhưng tránh tưới quá nhiều gây úng, vì dễ làm thối rễ cây. Trong mùa khô, tùy theo độ ẩm của đất, có thể tưới từ 1 – 2 lần mỗi ngày; đối với cây trồng chậu, phải đảm bảo nước thoát tốt qua lỗ đáy để không bị đọng nước.

✅ Riêng vào dịp Tết, khi cúc mâm xôi được đặt trong nhà, nên tưới khoảng 2 ngày một lần kết hợp phun sương hằng ngày nhằm giữ ẩm cho cây, nhất là trong điều kiện không khí khô và nóng.

Bón phân định kỳ

Mỗi giai đoạn sinh trưởng của cây đều cần được bổ sung phân bón, ưu tiên các loại phân bón như phân chuồng đã ủ hoai mục, phân trùn quế, phân bón sinh học bổ sung dinh dưỡng Vi Amen. Sử dụng thêm phân bón Vi Haf để kích cho cây ra rễ, giúp khỏe cây, cây ra nhiều hoa và hoa tươi lâu. Vào giai đoạn ra hoa bà con nên bổ sung thêm phân bón, đặc biệt phân có Kali và lân để đảm bảo chất lượng ra hoa cho cây.

Ngắt đọt và định hình dáng cho cây

✅ Trong suốt quá trình sinh trưởng, cúc mâm xôi cần được bấm ngọn nhiều lần, thường từ 4 – 5 lần tùy theo loại 4 cơi hay 5 cơi, nhằm giúp cây phân nhiều nhánh, tạo tán tròn đều và cho hoa dày, đẹp. Lần bấm ngọn đầu tiên được thực hiện khi cây con có khoảng 6 – 7 lá thật. Các lần bấm tiếp theo nên cách nhau từ 15 – 25 ngày, kết hợp theo dõi chiều cao cành và thân để định hình tán cây cân đối, đúng dáng.

✅ Đối với cúc mâm xôi 5 cơi, lần bấm ngọn cuối nên tiến hành vào cuối tháng 8 âm lịch, chậm nhất là đầu tháng 9 âm lịch. Từ thời điểm bấm ngọn lần cuối đến khi cây nở hoa thường kéo dài khoảng 105 – 115 ngày. Sau mỗi lần ngắt đọt, cần phun thuốc hoặc dung dịch hỗ trợ để cây nhanh liền vết cắt, hạn chế sâu bệnh và giúp cây phục hồi nhanh.

Cắt tỉa cho cúc mâm xôi

Cúc mâm xôi có một nhược điểm là ra rất nhiều hoa vì thế tiêu tốn rất nhiều chất dinh dưỡng, nếu để héo rụng tự nhiên cành, lá và rễ cũng sẽ bị héo và tàn theo. Vậy nên, để giữ cho cây luôn xanh tươi bà con cần tiến hành cắt tỉa bớt những nụ nhỏ đặc biệt những bông hoa đang có dấu hiệu tàn nhằm giúp cây cho ra những nụ mới, khỏe mạnh hơn.

Phòng trừ sâu bệnh

✅ Trong quá trình trồng cúc mâm xôi, sâu bệnh thường phát sinh, phổ biến nhất là rệp trú ẩn ở mặt dưới lá, trên cành non và nụ hoa. Khi phát hiện cây bị rệp gây hại, cần nhanh chóng loại bỏ các bộ phận bị nhiễm, đồng thời phun thuốc đặc trị (điển hình như là Mebe Pa và Phy Fusaco), tập trung kỹ vào mặt sau lá, cành và hoa để đạt hiệu quả cao.

✅ Cần hạn chế tình trạng cành lá bị héo úa. Những bông hoa có dấu hiệu tàn, phai màu nên được cắt bỏ kịp thời để tránh làm cây mất dinh dưỡng không cần thiết, đồng thời giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh và giúp cây sinh trưởng ổn định hơn.

Thay chậu

✅ Sau Tết hoặc khi mua từ chợ hoa về, để cây phát triển tốt hơn bà con cần chuyển cúc mầm xôi sang chậu mới. Đối với những cây còn nhỏ được trồng trong chậu hẹp, việc thay chậu nên thực hiện trước khi bước vào mùa lạnh. Nếu giữ nguyên chậu cũ, đất dễ bị khô nhanh, rễ kém phát triển khiến cây suy yếu và giảm khả năng chịu rét.

✅ Khi thời tiết bắt đầu se lạnh mà chậu hiện tại không còn phù hợp, chỉ cần chuyển cây sang chậu có kích thước lớn hơn một đến hai cỡ là đủ để giúp cây sinh trưởng ổn định.

Phía trên đây là những chia sẻ và hướng dẫn bà con cách trồng cúc mâm xôi đạt hiệu quả cao, từ khâu chuẩn bị, trồng, chăm sóc đến tạo tán và phòng trừ sâu bệnh. Với những kinh nghiệm được Sinh học AQ tổng hợp trong bài trên, quý bà con có thể tự tin áp dụng vào thực tế để tạo nên những chậu cúc mâm xôi tỏa tròn đều, nở đúng dịp để đón Tết.