Bệnh vàng lá chín sớm cây lúa: Nguyên nhân và thuốc đặc trị

Bệnh vàng lá chín sớm cây lúa đang là một trong những loại bệnh hại phổ biến và nguy hiểm nhất trên đồng ruộng hiện nay, đặc biệt là ở giai đoạn lúa trổ đến ngậm sữa, làm giảm đáng kể năng suất thu hoạch của bà con. Bệnh thường diễn biến âm thầm, ban đầu chỉ là những vệt vàng nhỏ nhưng nếu gặp điều kiện thời tiết thuận lợi, chúng sẽ lây lan cực nhanh, khiến lá lúa cháy khô, hạt bị lép lửng và rụng sớm.

Việc chẩn đoán nhầm bệnh hoặc xử lý chậm trễ sẽ khiến bà con có nguy cơ mất trắng. Để chủ động bảo vệ ruộng lúa nhà mình, bà con hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân và giải pháp khắc phục triệt để ngay trong bài viết dưới đây cùng Sinh Học AQ nhé.

Tìm hiểu về bệnh vàng lá chín sớm cây lúa

Bệnh lúa bị vàng lá chín sớm (hay còn gọi là bệnh vàng lá lúa, vàng cam) là một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm thường xuất hiện vào giai đoạn lúa làm đòng đến trổ chín. Đúng như tên gọi, bệnh khiến bộ lá đòng bị chuyển sang màu vàng và khô cháy sớm hơn bình thường, trong khi bông lúa vẫn còn non hoặc đang vào gạo. Điều này khiến quá trình vận chuyển dinh dưỡng vào hạt bị ngắt quãng, làm hạt lúa không thể no tròn, dẫn đến hiện tượng “lúa chín ép”, gây thiệt hại lớn về năng suất cuối vụ.

Nguyên nhân gây bệnh vàng lá chín sớm cây lúa là do đâu?

Bệnh lúa vàng lá chín sớm xuất hiện trên đồng ruộng chủ yếu do nấm Gonatophragmium sp. gây ra. Bào tử của loại nấm này có sức sống rất dai dẳng, chúng thường:

• Ẩn nấp trong rơm rạ, tàn dư thực vật của vụ trước chưa được xử lý kỹ.
• Tồn tại trong đất và nước ruộng nhiễm bệnh.
• Bay theo gió từ các ruộng bị bệnh lân cận để phát tán bào tử.

Ngoài ra, hiện tượng lúa vàng lá cũng có thể do nguyên nhân sinh lý như: rễ bị ngộ độc phèn, ngộ độc hữu cơ làm cây kém hấp thu dinh dưỡng, hoặc do đất thiếu hụt Kali trầm trọng khiến cây yếu ớt, dễ bị nấm tấn công.

Dấu hiệu nhận biết và hình ảnh bệnh vàng lá chín sớm cây lúa

Bệnh thường diễn biến rất nhanh, bà con cần thăm đồng thường xuyên và quan sát kỹ các dấu hiệu sau:

▶️ Giai đoạn chớm bệnh: Trên lá lúa (thường xuất hiện từ các lá già bên dưới trước) có các vệt sọc nhỏ màu vàng nhạt chạy dọc theo gân lá.

▶️ Giai đoạn phát triển: Các sọc vàng này lan rộng và kéo dài ra, chuyển sang màu vàng cam rực rỡ hoặc vàng nâu.

▶️ Giai đoạn nặng: Các vết bệnh liên kết lại với nhau làm cháy khô cả phiến lá. Nhìn từ xa, ruộng lúa có màu vàng rực như lúa đã chín, nhưng thực chất là lá bị chết khô. Lúc này bông lúa thường bị lép, lửng do thiếu dinh dưỡng.

🚨 Lưu ý: Khác với bệnh cháy bìa lá (do vi khuẩn) thường cháy từ chóp hoặc mép lá vào, bệnh vàng lá chín sớm (do nấm) thường xuất hiện các sọc vàng nằm bên trong phiến lá.

Những yếu tố khiến bệnh vàng lá chín sớm cây lúa phát triển mạnh

Bệnh không phát sinh ngẫu nhiên mà thường bùng phát dữ dội khi hội tụ đủ các điều kiện thuận lợi sau:

• Thời tiết: Trời nóng ẩm, mưa nắng xen kẽ thất thường, độ ẩm không khí cao. Đặc biệt vào những ngày sáng sớm có nhiều sương mù là điều kiện lý tưởng cho bào tử nấm nảy mầm.
• Mật độ gieo sạ: Ruộng sạ quá dày, tán lúa rậm rạp, thiếu ánh sáng và không thông gió tạo môi trường ẩm thấp cho nấm bệnh lây lan.
• Phân bón: Bón thừa phân Đạm (Urê) khiến lá lúa mỏng, mềm yếu, xanh đậm, sức đề kháng kém. Đồng thời bón thiếu Kali và Silic làm thành vách tế bào lúa không vững chắc.

Ảnh hưởng của bệnh vàng lá chín sớm cây lúa đến năng suất 

Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh sẽ gây ra những hậu quả nặng nề:

• Bộ lá đòng (3 lá trên cùng) đóng vai trò quyết định 70-80% năng suất lúa. Khi lá bị vàng và chết sớm, quá trình quang hợp dừng lại, hạt lúa không vào gạo được dẫn đến tỷ lệ hạt lép, hạt lửng rất cao.
• Hạt lúa bị bệnh thường xỉn màu, không sáng bóng, xay xát dễ bị gãy nát, bán mất giá.
• Cây lúa bị bệnh thường có thân yếu, gốc rễ kém phát triển nên rất dễ bị đổ ngã khi gặp mưa gió, gây khó khăn cho việc thu hoạch bằng máy.

Biện pháp canh tác giúp phòng ngừa bệnh vàng lá chín sớm cây lúa

Để giúp bà con xử lý dứt điểm tình trạng lúa vàng lá chín sớm thì đội ngũ kỹ sư Sinh Học AQ đã tổng hợp lại các biện pháp canh tác, vừa giúp tiết kiệm chi phí đầu vào, vừa giúp cây lúa có sức chống chịu tốt với các loại bệnh hại.

Xử lý đất và rơm rạ kỹ lưỡng 

Nguồn bệnh (bào tử nấm Gonatophragmium sp.) thường lưu tồn rất dai dẳng trong tàn dư thực vật vụ trước. Do đó, khâu vệ sinh đồng ruộng là cực kỳ quan trọng:

▶️ Sau khi thu hoạch, bà con tuyệt đối không nên vùi rơm rạ tươi xuống ruộng ngay (dễ gây ngộ độc hữu cơ làm yếu rễ). Nên sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm Trichoderma hoặc vôi bột để xử lý rơm rạ cho hoai mục nhanh, đồng thời tiêu diệt mầm nấm bệnh còn sót lại.

▶️ Cần có thời gian cách ly giữa 2 vụ (ít nhất 2-3 tuần) để đất được nghỉ ngơi. Việc cày ải và phơi nắng giúp tia tử ngoại tiêu diệt bào tử nấm và trứng sâu hại trong đất.

Chọn giống và xử lý hạt giống

▶️ Ưu tiên sử dụng các giống lúa cấp xác nhận, sạch bệnh, cứng cây và có khả năng chống chịu khá với sâu bệnh.

▶️ Trước khi gieo sạ, bà con nên ngâm ủ hạt giống với nước ấm 54 độ C (3 sôi 2 lạnh) hoặc trộn với các loại thuốc xử lý hạt giống chuyên dụng để diệt trừ mầm bệnh bám trên vỏ trấu.

Gieo sạ với mật độ hợp lý

▶️ Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh bùng phát mạnh là do bà con sạ quá dày. Ruộng lúa rậm rạp, thiếu ánh sáng và bí gió sẽ tạo ra tiểu khí hậu ẩm thấp – điều kiện lý tưởng cho nấm bệnh sinh sôi.

▶️ Bà con nên áp dụng phương pháp sạ hàng hoặc sạ thưa với mật độ khoảng 80 – 100kg/ha (đối với sạ lan) hoặc 60 – 70kg/ha (đối với sạ hàng). Ruộng lúa thông thoáng không chỉ giảm bệnh vàng lá mà còn hạn chế rầy nâu và sâu cuốn lá rất hiệu quả.

Bón phân cân đối

▶️ Tuyệt đối không bón thừa phân Đạm, đặc biệt là vào giai đoạn lúa làm đòng và trổ. Cây lúa thừa đạm lá sẽ xanh mướt nhưng mỏng, mềm, rất dễ bị nấm tấn công.

▶️ Vào giai đoạn đón đòng, bà con cần bón bổ sung Kali. Kali giúp lá lúa cứng cáp, dày dạn, tăng cường khả năng vận chuyển đường bột vào hạt. Bên cạnh đó, các loại phân bón chứa Silic (Si) để giúp thành vách tế bào lá lúa vững chắc, ngăn chặn nấm bệnh xâm nhập.

Quản lý nước

Bà con không nên giữ nước ngập ruộng liên tục, kỹ thuật tưới ngập – khô xen kẽ giúp rễ lúa ăn sâu, hút được nhiều dinh dưỡng và tăng khả năng chống đổ ngã.

▶️ Giai đoạn lúa đẻ nhánh và làm đòng: Giữ mực nước vừa phải.

▶️ Giai đoạn lúa chín: Rút nước cạn dần trước thu hoạch 10-15 ngày để lúa chín đều, hạn chế độ ẩm cao trong ruộng làm bệnh lây lan nhanh.

Tribe Vacci gold – Xử lý hiệu quả bệnh vàng lá chín sớm cây lúa

Trước diễn biến phức tạp của bệnh hại trên đồng ruộng, đặc biệt là nỗi lo lúa bị vàng lá chín sớm làm sụt giảm năng suất, đội ngũ kỹ sư tại Trung Tâm Sản Phẩm Sinh Học AQ đã dày công nghiên cứu và phát triển thành công giải pháp sinh học đột phá mang tên Tribe Vacci gold. Dưới đây là thông tin chi tiết về thành phần và cơ chế tác động của sản phẩm

Thành phần của thuốc trị lúa bị vàng lá chín sớm Tribe Vacci gold

✅ Chaetomium spp: 1×10^6 CFU/ml

✅ Trichoderma spp: 1×10^4 CFU/ml

✅ Dung môi (nước cất) vừa đủ

✅ pH2O: 5; Tỷ trọng: 1,14

✅ (Sản phẩm kết hợp giữa các VSV trên với chitosan dạng nano giúp chống lại các tác nhân gây vàng lá chín sớm).

Công dụng của thuốc trị lúa bị vàng lá chín sớm Tribe Vacci gold

✅ Tribe Vacci gold chuyên cho bệnh vàng lá chín sớm trên lúa, thấm sâu và lưu dẫn mạnh.

✅ Có hiệu quả cao, hạn chế các nấm bệnh trên cây trồng như lem lép hạt, vàng lá chín sớm, vàng lùn.

✅ Giúp cây lúa phát triển tốt, gia tăng năng suất, hạt lúa bóng mẩy vàng sáng chắc, an toàn phù hợp cho xuất khẩu.

Hướng dẫn sử dụng Tribe Vacci gold để trị lúa bị vàng lá chín sớm

✅ Cách pha thuốc:

• Phun phòng (Ngừa bệnh): Pha 25ml thuốc cho bình 25 lít. Phun từ lúc lúa có đòng già trở về sau, định kỳ 7 – 10 ngày phun 1 lần.
• Phun trị (Khi mới chớm bệnh): Pha liều gấp đôi, 50ml thuốc cho bình 25 lít. Phun dày hơn, cách nhau 5 – 7 ngày/lần để đứng bệnh nhanh.

✅ Lưu ý: Thuốc tan tốt, sử dụng được cho cả bình máy gạt và phun bằng máy bay.

Những lưu ý khi sử dụng Tribe Vacci gold để xử lý lúa bị vàng lá chín sớm

✅ Vì là dòng thuốc sinh học nên Tribe Vacci Gold rất lành tính, bà con cứ yên tâm sử dụng, không lo độc hại cho sức khỏe.

✅ Bà con nhớ để chai thuốc ở chỗ mát mẻ, tránh bị nắng chiếu trực tiếp vào làm hỏng thuốc và nhớ để xa tầm tay trẻ nhỏ. Dùng xong bà con vặn nắp thật chặt lại, tránh để đổ ngã.

✅ Bà con có thể pha chung thuốc này với các loại phân bón hoặc thuốc sâu rầy khác để phun cho đồng ruộng.

Hy vọng với những chia sẻ chi tiết trên đây, bà con đã nắm vững nguyên nhân và cách khắc phục bệnh vàng lá chín sớm cây lúa một cách hiệu quả nhất. Việc thăm đồng thường xuyên và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố then chốt để bảo vệ thành quả của cả mùa vụ. Chúc bà con có một vụ mùa bội thu, lúa trúng mùa, được giá!