Bệnh sương mai là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và Phòng trị

Bệnh sương mai là gì mà khiến nhiều ruộng rau, vườn cây chỉ sau vài ngày mưa ẩm đã bị cháy lá, rụng hoa, giảm năng suất nghiêm trọng? Đây là một trong những bệnh hại nguy hiểm do nấm giả gây ra, thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, sương nhiều. Nếu không nhận biết và phòng trị kịp thời, bệnh có thể lây lan rất nhanh, gây thiệt hại lớn cho cây trồng và thu nhập của bà con.

Tìm hiểu về bệnh sương mai là gì?

Bệnh sương mai là một trong những bệnh hại nguy hiểm và phổ biến nhất trên cây trồng, đặc biệt thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, thời tiết ẩm ướt, sương nhiều. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, nếu không phát hiện và xử lý kịp thời có thể gây cháy lá hàng loạt, thối thân, rụng hoa và trái, làm giảm năng suất nghiêm trọng, thậm chí mất trắng cả ruộng vườn.

Trong thực tế sản xuất, nhiều bà con thường nhầm lẫn bệnh sương mai với một số bệnh cháy lá hoặc thán thư, dẫn đến xử lý sai thuốc, bệnh không giảm mà còn lây lan mạnh hơn.

Vì vậy, hiểu đúng bệnh sương mai là gì, nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng trị là yếu tố rất quan trọng giúp bà con chủ động bảo vệ cây trồng.

Nguyên nhân gây bệnh sương mai trên cây là gì?

Bệnh sương mai không phải do vi khuẩn hay các loại nấm thông thường gây ra như nhiều bà con vẫn lầm tưởng, mà xuất phát từ nấm giả (Oomycetes), một nhóm vi sinh vật có khả năng sinh trưởng và lây lan cực nhanh trong điều kiện ẩm ướt. Chính đặc điểm này khiến bệnh sương mai thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, sáng sớm có sương nhiều hoặc những ngày độ ẩm không khí cao.

Các loài nấm giả gây bệnh sương mai có thể tồn tại lâu trong đất, tàn dư cây bệnh, nước tưới và không khí, sau đó xâm nhập vào cây trồng thông qua khí khổng trên lá, vết thương cơ giới hoặc các mô non yếu. Khi gặp điều kiện thuận lợi, chỉ sau một thời gian ngắn, nấm đã phát triển mạnh và gây hại trên diện rộng.

Nguyên nhân gây bệnh sương mai là gi?

Phytophthora spp.: Đây là nhóm tác nhân gây bệnh rất nguy hiểm, thường gặp trên cà chua, khoai tây, ớt, cây ăn trái và nhiều loại rau màu. Nấm Phytophthora phát triển mạnh trong điều kiện đất ẩm, úng nước, gây thối thân, thối rễ và cháy lá, làm cây suy yếu nhanh chóng.

Peronospora spp.: Loài này thường gây bệnh sương mai trên hành, tỏi, cải, xà lách và các loại rau ăn lá. Dấu hiệu đặc trưng là mặt dưới lá xuất hiện lớp mốc trắng xám như sương, sau đó lá vàng, cháy và rụng hàng loạt.

Pseudoperonospora spp.: Tác nhân này phổ biến trên các cây họ bầu bí như dưa leo, dưa hấu, bí, bầu. Bệnh lây lan rất nhanh, chỉ sau vài ngày có thể làm cháy lá toàn bộ ruộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng trái.

Điều kiện thuận lợi làm bệnh sương mai bùng phát

Ngoài tác nhân gây bệnh, một số yếu tố môi trường và canh tác cũng góp phần làm bệnh sương mai phát sinh mạnh:

• Thời tiết mưa nhiều, sương đêm dày, độ ẩm không khí trên 85%
• Nhiệt độ mát, dao động từ 18–25°C
• Ruộng vườn rậm rạp, thiếu thông thoáng
• Đất trồng thoát nước kém, thường xuyên bị úng
• Bón thừa đạm, cây mềm yếu, sức đề kháng kém

Chính sự kết hợp giữa tác nhân nấm giả và điều kiện ngoại cảnh bất lợi là nguyên nhân khiến bệnh sương mai rất khó kiểm soát nếu bà con không chủ động phòng ngừa từ sớm.

Dấu hiệu nhận biết bệnh sương mai

Việc nhận biết sớm bệnh sương mai giúp bà con xử lý kịp thời, hạn chế lây lan và giảm thiểu thiệt hại về năng suất. Trong thực tế sản xuất, bệnh sương mai thường xuất hiện đầu tiên trên lá, sau đó lan nhanh sang thân, cành, hoa và trái nếu không được kiểm soát.

Triệu chứng trên lá

Ở giai đoạn đầu, trên mặt trên lá xuất hiện các đốm nhỏ màu xanh nhạt hoặc vàng nhạt, ranh giới chưa rõ. Các đốm bệnh nhanh chóng lan rộng, chuyển sang màu nâu hoặc nâu sậm, tạo thành mảng cháy lá. Quan sát mặt dưới lá, bà con dễ thấy lớp mốc trắng hoặc xám nhạt giống như sương phủ, đặc biệt rõ vào sáng sớm hoặc sau những ngày mưa ẩm.

Khi bệnh nặng, lá bị cháy khô, quăn lại và rụng sớm, làm giảm mạnh khả năng quang hợp của cây. Lớp mốc ở mặt dưới lá chính là dấu hiệu đặc trưng giúp phân biệt bệnh sương mai với các bệnh cháy lá khác.

Triệu chứng trên thân và cành

Khi bệnh tiến triển, nấm tiếp tục tấn công thân và cành non, gây ra các vết thối màu nâu đen hoặc nâu sẫm. Mô bệnh trở nên mềm, dễ gãy, làm gián đoạn quá trình vận chuyển nước và dinh dưỡng. Cây sinh trưởng chậm, còi cọc, dễ đổ ngã, đặc biệt trong điều kiện mưa gió.

Triệu chứng trên hoa và trái

Bệnh sương mai xuất hiện trong giai đoạn ra hoa, đậu trái sẽ gây thiệt hại rất lớn. Hoa rụng hàng loạt, tỷ lệ đậu trái thấp. Trái non bị thối, méo mó, chậm phát triển, còn trái lớn dễ bị sần sùi, chất lượng kém, khó tiêu thụ. Nếu không xử lý sớm, bệnh có thể làm giảm năng suất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của bà con.

Bệnh sương mai thường gặp trên cây trồng nào?

Bệnh sương mai là bệnh hại phổ biến, có thể xuất hiện trên nhiều nhóm cây trồng khác nhau, đặc biệt phát sinh mạnh trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao.

Trên rau màu, bệnh thường gặp ở dưa leo, dưa hấu, bí, bầu, cà chua, khoai tây, hành, tỏi và các loại cải. Trong đó, cây họ bầu bí là đối tượng mẫn cảm nhất, bệnh lây lan rất nhanh, chỉ sau vài ngày có thể làm cháy lá toàn bộ ruộng nếu không xử lý kịp thời.

Đối với cây ăn trái, bệnh sương mai gây hại nặng trên nho vào mùa mưa, ngoài ra còn xuất hiện trên xoài, sầu riêng, mít, chủ yếu tấn công lá non và đọt non. Những vườn cây chăm sóc kém, rậm rạp, thoát nước kém càng dễ bị nhiễm bệnh.

Trên cây công nghiệp như thuốc lá và cà phê, bệnh thường xuất hiện ở mức độ nhẹ hơn nhưng vẫn ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất nếu kéo dài.

Tác hại của bệnh sương mai

Bệnh sương mai có tốc độ lây lan rất nhanh, chỉ sau 2–3 ngày có thể lan rộng trên diện tích lớn. Bệnh làm giảm khả năng quang hợp, khiến cây suy yếu, sinh trưởng chậm, dễ rụng lá, rụng hoa và rụng trái.

Nếu không phòng trị kịp thời, năng suất cây trồng có thể giảm từ 20–70%, thậm chí mất trắng toàn bộ ruộng vườn trong trường hợp bệnh bùng phát mạnh. Ngoài việc giảm sản lượng, bệnh sương mai còn làm giảm chất lượng nông sản, trái xấu mã, khó tiêu thụ, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của bà con.

Cách phòng trị bệnh sương mai hiệu quả

Phòng bệnh sương mai luôn hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn so với trị bệnh. Bà con nên áp dụng đồng thời nhiều biện pháp.

Về canh tác, cần trồng cây với mật độ hợp lý, tạo vườn thông thoáng, thường xuyên cắt tỉa lá già và lá bệnh. Đất trồng phải thoát nước tốt, không để úng. Bón phân cân đối NPK, hạn chế dư đạm và tránh tưới nước lên lá vào chiều tối.

Về sinh học, nên sử dụng các chế phẩm sinh học, nấm đối kháng kết hợp bổ sung dinh dưỡng trung vi lượng để tăng sức đề kháng cho cây. Biện pháp sinh học đặc biệt hiệu quả khi áp dụng sớm, ngay từ đầu vụ.

Trong trường hợp bệnh phát sinh mạnh, có thể áp dụng biện pháp hóa học bằng cách phun thuốc đặc trị bệnh sương mai đúng liều, đúng thời điểm và luân phiên hoạt chất để tránh hiện tượng kháng thuốc. Không nên lạm dụng thuốc hóa học kéo dài để đảm bảo an toàn và bền vững cho vườn cây.

Giới thiệu về thuốc đặc trị bệnh sương mai Phy FusaCo

Phy FusaCo là thuốc sinh học đặc trị nấm và vi khuẩn gây bệnh sương mai, được sản xuất theo công nghệ kết hợp bào tử gốc vi sinh vật đối kháng và hoạt chất sinh học tiên tiến. Sản phẩm giúp ức chế nhanh nguồn bệnh, hạn chế lây lan, đồng thời an toàn cho cây trồng, đất và môi trường, phù hợp với xu hướng canh tác nông nghiệp bền vững.

Phy FusaCo đặc biệt hiệu quả trong điều kiện mưa ẩm, sương nhiều, khi bệnh sương mai dễ bùng phát mạnh trên rau màu, cây ăn trái và cây công nghiệp.

Thành phần thuốc đặc trị bệnh sương mai Phy FusaCo

Phy FusaCo chứa hệ vi sinh vật đối kháng mật độ cao, gồm:

• Chaetomium spp.
• Trichoderma spp.
• Bacillus subtilis

👉 Vi sinh tổng số: 1,5 × 10⁸ CFU/ml

Sản phẩm được sản xuất theo công nghệ kết hợp bào tử gốc của các chủng nấm đối kháng Chaetomium và Trichoderma với:

• Enzym ngoại bào phân hủy vách tế bào nấm bệnh
• Hoạt chất kháng sinh sinh học ức chế sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây hại
• Nano chitosan giúp tăng khả năng bám dính, kéo dài hiệu lực và kích hoạt cơ chế đề kháng tự nhiên của cây

Hướng dẫn sử dụng thuốc đặc trị bệnh sương mai Phy FusaCo

Phòng bệnh: Pha Phy FusaCo 250ml với 800 lít nước phun đều tán lá, thân cành, dùng định kỳ vào giai đoạn thời tiết mưa ẩm, sương nhiều để ngăn ngừa bệnh sương mai từ sớm.

Trị bệnh: Pha Phy FusaCo 250ml với 400 lít nước phun lên cây khi xuất hiện dấu hiệu sương mai, để ức chế nhanh nguồn bệnh, hạn chế lây lan.

Cách dùng:

Pha và phun đều lên toàn bộ thân, lá (đặc biệt mặt dưới lá).

Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát để đạt hiệu quả cao.