Chưng mía ngày Tết có ý nghĩa gì và Cách chọn mía để bàn thờ

Chưng mía ngày tết bên cạnh mâm ngũ quả từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc, in sâu vào tâm thức của người Việt, đặc biệt là ở các vùng quê Bắc Bộ mỗi dịp xuân về. Dù cuộc sống có hiện đại đến đâu, hình ảnh hai cây mía tím vươn cao, đứng sừng sững hai bên bàn thờ gia tiên vẫn gợi lên sự ấm cúng và tôn nghiêm. Tuy nhiên, ngày nay nhiều gia đình trẻ có thể chưa hiểu hết nguồn gốc sâu xa cũng như những thông điệp tốt lành mà ông cha ta gửi gắm qua loài cây dân dã này. Để giúp bà con hiểu rõ hơn về phong tục độc đáo này cũng như biết cách chọn được cặp mía ưng ý nhất để rước lộc vào nhà, mời bà con cùng Sinh Học AQ theo dõi những thông tin trong bài viết dưới đây nhé.

Tìm hiểu về phong tục chưng mía ngày tết

Không rực rỡ như hoa đào, không quý phái như hoa mai, cây mía xuất hiện trong ngày Tết với vẻ đẹp mộc mạc, chân chất như chính tâm hồn người nông dân. Thực tế, phong tục chưng cây mía ngày tết không chỉ đơn thuần là để trang trí cho đẹp cửa nhà, mà đó là cả một kho tàng ý nghĩa nhân văn và tâm linh sâu sắc.

Theo quan niệm dân gian truyền lại, vị ngọt của mật mía tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc và may mắn. Nhiều bà con ta tin rằng, có cặp mía trong nhà thì cả năm làm ăn sẽ thuận buồm xuôi gió, tình cảm gia đình hòa thuận. Bên cạnh đó, cây mía với dáng vươn thẳng đứng, chia thành từng đốt chắc khỏe còn biểu tượng cho sự thăng tiến, vươn lên mạnh mẽ và khí tiết ngay thẳng của gia chủ. Nhưng quan trọng hơn cả, ý nghĩa thiêng liêng nhất khiến cây mía trở thành vật phẩm không thể thiếu trên bàn thờ chính là vai trò “cây gậy” dẫn đường cho tổ tiên về thăm con cháu.

Ý nghĩa của việc chưng mía ngày tết

Khi tìm hiểu về việc cây mía để bàn thờ có ý nghĩa gì, các cụ cao niên thường kể lại sự tích về “Gậy Ông Vải”. Trong những ngày Tết, con cháu thắp hương mời ông bà, tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình. Hai cây mía dựng hai bên bàn thờ chính là hai chiếc gậy để các cụ chống, đỡ mỏi chân trên đường về dương gian sum họp với con cháu.

Ngoài ý nghĩa là chiếc gậy chống lưng, cây mía trên bàn thờ có ý nghĩa gì nữa không? Câu trả lời là có. Phần ngọn mía với chùm lá xanh tốt xòe rộng tượng trưng cho mây trời, là nơi để tổ tiên trú ngụ, che nắng che mưa. Hơn nữa, những chiếc lá mía sắc nhọn còn được xem là vũ khí sắc bén giúp xua đuổi tà ma, quỷ dữ, bảo vệ sự bình yên cho gia đạo trong những ngày đầu năm mới. Đặc biệt, khi hết Tết (thường là sau ngày hóa vàng), cây mía sẽ được hạ xuống để con cháu thụ lộc, với niềm tin hưởng chút “lộc ngọt” của ông bà để lại thì cả năm sẽ khỏe mạnh, ít ốm đau.

Cách chọn cây mía chưng tết đẹp và phù hợp với phong thủy

Để cây mía để bàn thờ phát huy hết ý nghĩa tốt đẹp, bà con nên ưu tiên chọn loại mía tím (mía diệu). Lý do là bởi mía tím chưng tết có thân to, mập mạp, màu vỏ tím đậm sang trọng và lượng đường cao hơn mía trắng. Màu tím đỏ cũng được xem là màu của sự may mắn.

Dưới đây là những tiêu chí vàng để bà con chọn được cặp mía ưng ý:

▶️ Thân cây: Phải chọn cây mía có thân thẳng tắp, không bị cong vẹo, sâu đục. Các đốt mía phải đều nhau, mập mạp, tượng trưng cho sự vững chãi và tài lộc đều đặn.

▶️ Giữ nguyên bộ phận: Một cây mía chưng Tết chuẩn phải còn nguyên cả rễ và ngọn lá. Rễ mía tượng trưng cho sự bám trụ vững chắc, gốc rễ bền lâu. Ngọn lá mía xanh tốt tượng trưng cho phúc lộc dồi dào, sinh sôi nảy nở.

▶️ Màu sắc: Vỏ mía phải bóng, màu tím đậm đều, không bị nứt nẻ.

Hướng dẫn cách chưng mía ngày tết trên bàn thờ

Việc cây mía chưng tết đặt ở đâu và trang trí thế nào cho hợp lý là điều bà con cần lưu ý. Thông thường, mía sẽ được chưng theo cặp (2 cây).

▶️ Vị trí: Mía được dựng đứng ở hai bên cạnh của bàn thờ gia tiên, phần ngọn hướng ra ngoài hoặc hướng lên trần nhà. Bà con nên dùng dây đỏ buộc nhẹ hai thân cây vào chân bàn thờ hoặc dùng chân đế nặng để cố định, tránh để cây bị đổ ngã trong những ngày Tết (điều này rất kiêng kỵ).

▶️ Trang trí: Để tăng thêm phần sinh động và may mắn, bà con có thể dùng nơ đỏ hoặc dây ruy băng đỏ thắt nơ quanh thân mía (thường thắt ở 3 điểm: gốc, giữa và gần ngọn). Màu đỏ của nơ kết hợp với màu tím của mía và màu xanh của lá sẽ tạo nên tổng thể rất hài hòa, ấm cúng.

💡 Mẹo: Sau khi hết Tết, bà con có thể chặt phần ngọn mía (còn lá) đem ra vườn trồng. Người xưa tin rằng trồng cây mía này trong vườn nhà sẽ giúp giữ lộc, cây lớn lên ngọt lịm và mang lại may mắn cho vụ mùa năm sau.

Mẹo giữ cây mía tươi lâu, không bị teo tóp, héo lá suốt tết

Nhiều bà con lo ngại chưng mía ngày tết từ 23 tháng Chạp đến tận mùng 7 thì cây dễ bị mất nước, thân tóp lại và lá héo úa trông kém sắc. Để cặp mía luôn căng mọng, tràn đầy sức sống như lúc mới chặt, bà con hãy áp dụng ngay vài mẹo nhỏ này:

✅ Cấp ẩm cho gốc: Vì mía chưng Tết phải giữ nguyên rễ nên bà con hãy dùng một tấm vải xô hoặc khăn bông sạch thấm đẫm nước, sau đó bọc kín phần bộ rễ lại. Mỗi ngày, bà con chỉ cần châm thêm ít nước vào khăn là gốc mía luôn đủ ẩm. Nếu cẩn thận hơn, bà con có thể đặt gốc mía vào một chiếc chậu nhỏ hoặc xô tí hon có chứa nước.

✅ Chăm sóc bộ lá: Lá mía rất dễ thoát hơi nước và khô cong, để giữ màu xanh mướt mắt, mỗi sáng sớm bà con nên dùng bình xịt phun sương tưới nhẹ lên toàn bộ phần lá. Việc này vừa giúp lá tươi lâu, vừa rửa trôi bụi bẩn, giúp cây mía trông bóng bẩy và đẹp mắt hơn trên bàn thờ.

✅ Tránh nhiệt độ cao: Tuyệt đối không để cặp mía quá gần bát hương đang cháy hoặc nến nóng, sức nóng sẽ làm thân mía bị nứt và lá bị cháy sém.

Tóm lại, chưng mía ngày tết là một phong tục đẹp, giàu tính nhân văn, thể hiện lòng hiếu thảo và ước vọng về một cuộc sống ngọt ngào, no đủ của người nông dân Việt Nam. Hy vọng với những chia sẻ trên từ AQ Bice, bà con sẽ chọn cho gia đình mình một cặp mía thật đẹp để đón Xuân. Chúc bà con một năm mới thật nhiều sức khỏe, mùa màng bội thu và cuộc sống lúc nào cũng ngọt như mật mía.