Xử lý dứt điểm bệnh nghẹt rễ lúa giúp cây xanh tốt nhanh

Bệnh nghẹt rễ lúa (hay còn gọi là bệnh vàng lá sinh lý) là một trong những vấn đề phổ biến nhất mà bà con trồng lúa thường gặp phải, đặc biệt là trong giai đoạn lúa đẻ nhánh. Khi gặp tình trạng này, cây lúa không thể hấp thụ được dinh dưỡng từ đất, dẫn đến lá bị vàng, rễ thâm đen và cây đứng chững không lớn nổi. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời bằng các loại thuốc trị nghẹt rễ lúa phù hợp, năng suất cuối vụ sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng, thậm chí gây mất trắng nếu bệnh diễn ra trên diện rộng.

Việc hiểu rõ cơ chế gây bệnh từ việc làm đất đến chế độ nước sẽ giúp bà con chủ động hơn trong khâu phòng ngừa và điều trị. Để giúp bà con nắm vững quy trình cấp cứu cho ruộng lúa bị vàng sinh lý, kỹ sư tại Sinh Học AQ đã tổng hợp những kỹ thuật xử lý thực tế và hiệu quả nhất từ các chuyên gia đầu ngành. Mời bà con cùng dành ít phút để theo dõi những thông tin quan trọng trong bài viết dưới đây nhằm bảo vệ vụ mùa của gia đình mình nhé.

Tìm hiểu tổng quan về bệnh nghẹt rễ lúa là gì?

Bệnh nghẹt rễ lúa thực chất không phải do vi khuẩn hay virus gây ra mà là một dạng bệnh lý sinh lý thường gặp, xảy ra khi bộ rễ của cây lúa bị ức chế, không thể thực hiện chức năng hô hấp và hút dinh dưỡng. Tình trạng này thường xuất hiện phổ biến ở những vùng thâm canh tăng vụ, nơi rơm rạ từ vụ trước chưa kịp phân hủy đã vội vã xuống giống vụ sau. Khi đó, quá trình phân hủy hữu cơ trong điều kiện ngập nước sẽ sinh ra các chất độc hại, làm “ngạt” bộ rễ, khiến cây lúa rơi vào trạng thái ngừng sinh trưởng.

Nói một cách đơn giản, nghẹt rễ ở cây lúa giống như việc cây bị “ngộ độc” bởi chính môi trường sống của mình. Thay vì bộ rễ có màu trắng hồng khỏe mạnh, cây lúa bị nghẹt rễ sẽ có bộ rễ thâm đen, đầu rễ bị thối và lá bắt đầu ngả vàng đỏ từ chóp lan dần xuống gốc. Việc hiểu rõ bản chất của căn bệnh này là bước đầu tiên và quan trọng nhất giúp bà con có cái nhìn đúng đắn để không nhầm lẫn với bệnh vàng lá do nấm, từ đó lựa chọn đúng loại thuốc trị nghẹt rễ lúa và biện pháp xử lý kịp thời, giúp cây hồi xanh và đẻ nhánh khỏe mạnh.

Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh nghẹt rễ lúa

Lúa bị nghẹt rễ sinh lý do nhiều nguyên nhân, tuy nhiên các nguyên nhân này đều dẫn đến hậu quả là thiếu oxy trong đất, từ đó bộ rễ không thể hô hấp bình thường, trong đó cụ thể là do:

▶️ Thời vụ cấy vội, gốc rạ chưa có khả năng phân hủy hết. Đối với một số diện tích canh tác, việc vệ sinh đồng ruộng, làm đất muộn do đó các tàn dư thực vật như cây phân xanh, gốc rạ,… không đủ thời gian phân hủy hoàn toàn.

▶️ Do không sử dụng hoặc bón quá ít phân hữu cơ như phân chuồng, việc bón phân cho ruộng không cân đối, cụ thể là dư thừa đạm, thiếu lân, kali,… gây ra tình trạng tính chất lý, hóa tính, và kết cấu tượng đã bị thay đổi sẽ gây trở ngại không nhỏ cho quá trình trao đổi khí của cây lúa trong đất.

▶️ Đất bị ngập úng liên tục, trũng sâu, ứ đọng nước lâu ngày không thoát được sẽ gây ra các tình trạng yếm khí nặng, thiếu oxy, tích tụ nhiều khí độc trong đó có H2S, SO2 trong đất.

▶️ Ở những chân ruộng trũng, nước đọng lâu ngày hoặc đất quá sét, oxy không thể len lỏi vào trong đất. Khi thiếu oxy, bộ rễ cây lúa bị “ngạt thở”, không thực hiện được quá trình trao đổi chất, dẫn đến hiện tượng nghẹt rễ ở cây lúa diễn ra hàng loạt.

▶️ Do những nguyên nhân trên khiến cho cây lúa không thể thực hiện các phản ứng hóa sinh, rễ cây không hút được nước và các chất dinh dưỡng để nuôi cây. Từ đó cây lúa dần dần bị suy kiệt, chết lụi theo thời gian.

Dấu hiệu nhận biết của bệnh nghẹt rễ lúa

Bệnh nghẹt rễ lúa là một bệnh sinh lý, không có khả năng lây lan. Các triệu chứng của bệnh thường xuất hiện sau giai đoạn cấy từ 2-3 tuần với những biểu hiện như sau:

• Khi mới phát sinh bệnh khiến cho lá lúa bị vàng, và phần đỉnh lá có màu đỏ khô.
• Bệnh nặng dần sẽ dẫn đến nhiều lá ở khu vực phía trên bị vàng, cây lúa ngừng sinh trưởng, và đẻ nhánh ít.
• Bộ rễ của cây lúa sẽ bị thối đen, không ra rễ mới, tốc độ sinh trưởng chậm dần gây ra hiện tượng cây còi cọc, chết lụi từng chòm lớn.
• Cách chính xác nhất là bà con hãy nhổ một khóm lúa lên để kiểm tra. Nếu bộ rễ không còn màu trắng tươi mà chuyển sang màu nâu đen, rễ ngắn, ít rễ lông hút và có mùi hôi như trứng thối, thì chắc chắn ruộng nhà mình đã mắc bệnh nghẹt rễ lúa.

Quy trình xử lý nhanh bệnh nghẹt rễ lúa

Khi phát hiện tình trạng cây lúa bị nhiễm bệnh nghẹt rễ, bà con chủ động thực hiện công tác xử lý như sau:

Bà con tuyệt đối không phun thuốc BVTV, không được bón đạm hoặc các loại phân NPK giàu đạm.

Bước 1: Rút nước phơi ruộng: Bà con cần tháo cạn nước trong ruộng để các khí độc thoát ra ngoài và oxy đi sâu vào đất. Bón 10 – 15 kg vôi bột kết hợp cùng 10 – 15 kg phân lân cho mỗi sào.

Bước 2: Sục bùn: Thực hiện làm cỏ và sục bùn giúp giải phóng khí độc có trong đất, đặc biệt là khu vực rễ cây lúa. Nếu ruộng trũng, không tiến hành tháo nước được thì cần làm cỏ, sục bùn nhiều lần.

Bước 3: Bón vôi và sử dụng các chế phẩm sinh học: Bà con cần bón thêm vôi, lân, tro bếp,… đến khi thấy cây lúa đã bén rễ với các biểu hiện dần phục hồi trở lại, tiến hành bổ sung các phân bón qua lá. Đối với cây lúa đã giai đoạn đã hồi xanh trở lại, cho ra nhiều rễ mới có màu trắng, bà con có thể chăm sóc, bón thúc bình thường.

Biện pháp canh tác phòng ngừa bệnh nghẹt rễ lúa xuất hiện trên đồng ruộng 

Để ngăn chặn tình trạng nghẹt rễ ở cây lúa ngay từ đầu, bà con cần chú trọng vào các biện pháp canh tác bền vững. Thay vì đợi đến khi lúa đã vàng lá mới tìm thuốc chữa, việc chuẩn bị đất và quản lý nước đúng cách sẽ giúp bộ rễ luôn trắng khỏe.

Xử lý rơm rạ và làm đất kỹ

Nguyên nhân chính gây nghẹt rễ là do rơm rạ tươi phân hủy trong điều kiện ngập nước sinh ra khí độc:

✅ Thời gian cách ly: Sau khi thu hoạch vụ trước, bà con nên dành ít nhất 15-20 ngày để rơm rạ phân hủy hoàn toàn trước khi xuống giống vụ mới.

✅ Cày ải và phơi đất: Nếu có thể, hãy cày lật và phơi ải đất từ 10-15 ngày. Ánh nắng mặt trời sẽ giúp tiêu diệt mầm bệnh và làm thoát các khí độc tích tụ trong đất.

✅ Sử dụng chế phẩm phân hủy rơm rạ: Sau khi gặt, bà con nên phun các loại nấm Trichoderma hoặc các dòng vi sinh phân giải xenlulozo để rơm rạ mục nhanh hơn, không sinh ra axit hữu cơ gây hại rễ.

Bón vôi và cân đối dinh dưỡng cho ruộng

✅ Bón vôi: Trước khi bừa lần cuối, bà con nên rắc khoảng 20-30kg vôi bột cho 1.000m². Vôi giúp trung hòa axit hữu cơ, ổn định độ pH và diệt khuẩn rất tốt.

✅ Bón lót bằng phân Lân: Lân (Super lân) giúp bộ rễ phát triển mạnh ngay từ giai đoạn đầu, tăng khả năng chống chịu độc chất. Tránh bón quá nhiều phân đạm khi đất chưa được xử lý kỹ vì sẽ làm cây lúa thêm yếu.

Quản lý nước tưới trên đồng ruộng

Đất ngập nước liên tục là môi trường yếm khí khiến rễ lúa dễ bị “ngạt”:

✅ Rút nước phơi ruộng: Ở giai đoạn lúa đẻ nhánh (khoảng 20-25 ngày sau sạ), bà con nên rút cạn nước để mặt ruộng nứt chân chim nhẹ trong khoảng 5-7 ngày.

✅ Tác dụng: Việc này giúp các khí độc (H2S, CH4) thoát ra ngoài, đồng thời đưa oxy từ không khí vào sâu trong đất, giúp rễ lúa hô hấp tốt và đâm sâu hơn.

Vệ sinh đồng ruộng và thoát nước tốt

✅ Dọn sạch cỏ dại và tàn dư thực vật xung quanh bờ để vườn thông thoáng.

✅ Thiết kế hệ thống mương rãnh thoát nước tốt, tránh để nước đọng lâu ngày ở những vùng trũng, vì đây là những nơi thường xuyên xảy ra tình trạng lúa bị nghẹt rễ đầu tiên.

Sử dụng giống khỏe và xử lý giống

✅ Chọn các giống lúa có sức đề kháng tốt, chịu phèn và chịu chua nhẹ.

✅ Trước khi gieo sạ, bà con có thể ngâm ủ giống với các chế phẩm kích rễ sinh học để cây mầm có bộ rễ khỏe ngay từ khi bắt đầu tiếp xúc với bùn.

💡 Mẹo nhỏ cho bà con: Nếu thấy ruộng lúa có biểu hiện chững lại, lá hơi ngả vàng đỏ, hãy chủ động sục bùn (dùng chân hoặc máy đi giữa các hàng lúa). Việc này tuy đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả trong việc làm đứt rễ già, kích thích ra rễ mới và giúp khí độc thoát ra nhanh hơn.

Thuốc chống nghẹt rễ lúa Vi HAF giúp nở bụi, bự đòng, trổ thoát nhanh

Công Ty Cổ Phần Trung Tâm Sản Phẩm Sinh Học AQ mang đến những giải pháp cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, phòng trừ bệnh hại hiệu quả. Trong đó, sản phẩm phân bón sinh học giúp kích rễ, bung rễ nở bụi Vi HAF (chuyên lúa) được ứng dụng trong việc trị bệnh nghẹt rễ lúa hiệu quả với các thông tin chi tiết dưới đây.

Thành phần thuốc trị nghẹt rễ lúa Vi HAF

✅ Bacillus subtilis: 1×10^5 CFU/g

✅ Rhodopseudomonas spp: 1×10^4 CFU/g

✅ Chaetomium spp: 1×10^4 CFU/g

✅ (Sản phẩm lên men từ các chủng vi sinh hữu ích kết hợp với các hợp chất hữu cơ sinh học Amino axit, Fulvic, Humic… giúp tổng hợp nhiều chất hữu cơ, các chất kích thích sinh trưởng sinh học, các loại amino axit dễ hấp thụ cho cây lúa giai đoạn đẻ nhánh làm đòng).

Công dụng thuốc trị nghẹt rễ lúa Vi HAF

✅ Cây lúa bén rễ nhanh, bung rễ mạnh.

✅ Giúp cây lúa đẻ nhánh, nở bụi nhanh, cứng cây và dày lá.

✅ Phòng chống các tình trạng do ngộ độc hữu cơ, hạ phèn.

✅ Cây lúa nhanh lớn, cho ra dài bông, lá thẳng đứng và xanh bóng mượt, dày nách bông.

✅ Cung cấp hàm lượng dinh dưỡng hữu cơ thiết yếu cho cây sinh trưởng phát triển mạnh.

✅ Chống stress cho cây, vượt hạn hán, tăng năng suất và chất lượng nguồn nông sản.

Hướng dẫn sử dụng thuốc trị nghẹt rễ lúa Vi HAF

Hũ 500g/600-1000 lít nước

✅ Pha 15-20g cho bình 20-25 lít nước.

✅ Phun trước sạ 5-10 ngày hoặc kết hợp cùng sản phẩm Quản lý lúa lộn từ nhà AQ khi xử lý lúa lộn (lúa lẫn) để hạ phèn, cải tạo đất, cân bằng pH, giải độc hữu cơ.

✅ Phun từ 2-3 lần giai đoạn đẻ nhánh, mỗi lần phun cách nhau 5-7 ngày.

✅ Phun từ 2-3 lần giai đoạn lúa làm đòng.

✅ Sản phẩm có thể trộn chung với phân bón, đáp ứng kỹ thuật phun máy bay (drone).

✅ Cây rau màu và cây trồng khác: Phun và tưới định kỳ 7-15 hay 30 ngày/lần tùy loại cây

Hy vọng những chia sẻ trên từ AQ đã mang đến cho bà con cái nhìn chi tiết nhất về bệnh nghẹt rễ lúa cũng như quy trình phục hồi cây hiệu quả. Việc bổ sung dòng sản phẩm Vi HAF đúng thời điểm chính là chìa khóa giúp lúa bung rễ trắng, khỏe mạnh và chặn đứng tình trạng nghẹt rễ sinh lý. Trung Tâm Sản Phẩm Sinh Học AQ luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và giải đáp mọi thắc mắc của bà con trong suốt quá trình canh tác để hướng tới những mùa vụ bội thu, đạt năng suất cao nhất.